กิจกรรมที่ 3 ดำเนินการในวันที่ 13 พฤษภาคม 2569 ณ บ้านหนองกัว หมู่ที่ 9 ตำบลเมืองที อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ รวมระยะเวลา 1 วัน มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนจากการดำเนินกิจกรรมที่ผ่านมา และวางแผนขยายผลนวัตกรรมสู่ครัวเรือนและชุมชนอื่นๆ กิจกรรมประกอบด้วย การบรรยายเชิงปฏิบัติการในหัวข้อต่างๆ ได้แก่ แนวคิดการเพิ่มมูลค่าพืชผักอินทรีย์และแนวทางการลดต้นทุนการผลิต, การแลกเปลี่ยนประสบการณ์การปลูกพืชผักและการจัดการต้นทุนของเกษตรกรในชุมชน, การวิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการพัฒนานวัตกรรมการผลิตพืชผัก, การถอดบทเรียน (Lesson Learned) จากการดำเนินกิจกรรมด้านการจัดการดิน น้ำ และการผลิตพืชผัก, และการวางแผนขยายผลนวัตกรรมการเพิ่มมูลค่าพืชผักและการลดต้นทุนสู่ครัวเรือนหรือชุมชนอื่น ผลผลิตที่สำคัญจากกิจกรรมนี้คือ การถอดบทเรียนจากผู้ให้ข้อมูล 21 คน (เกษตรกร 15 คน ครัวเรือนยากจน 3 คน ผู้นำชุมชน 2 คน คณะทำงานอาจารย์ 1 คน) ซึ่งสรุปประเด็นสำคัญได้ว่า ผู้เข้าร่วมได้รับประโยชน์ด้านความรู้เรื่องการตรวจสอบดิน การลดสารเคมี การปลูกผักอินทรีย์ การเพิ่มมูลค่า การจัดการระบบน้ำ การลดค่าใช้จ่าย และเกิดความสามัคคีในชุมชน นอกจากนี้ยังได้ บทความตีพิมพ์ 1 เรื่อง, นวัตกร (นักศึกษาที่ผ่านการพัฒนาทักษะวิศวกรสังคม) 3 คน, และ แผนการขยายผลสู่ครัวเรือนและชุมชนอื่น ซึ่งจะช่วยให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว
ปัญหาและอุปสรรค
ภาพอากาศร้อนจัด (12 คน) ส่งผลต่อสมาธิและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมในช่วงบ่าย
ผู้สูงอายุบางส่วน (8 คน) มีข้อจำกัดในการอ่านเอกสารและการเขียนตอบแบบสอบถาม/แบบบันทึกข้อมูล
ระยะเวลาจำกัดเพียง 1 วัน ทำให้ไม่สามารถลงลึกในประเด็นการขยายผลและแผนปฏิบัติการได้อย่างครอบคลุม
ผู้เข้าร่วมบางท่านยังขาดความมั่นใจ (3 คน) ในการเป็นแกนนำขยายผล เนื่องจากยังไม่คุ้นเคยกับนวัตกรรมบางส่วน
การเข้าถึงตลาดสินค้าอินทรีย์ (14 คน) ยังเป็นความท้าทายสำหรับเกษตรกรที่ต้องการเพิ่มมูลค่าผลผลิต
แผนการดำเนินงานต่อไป
ปรับเวลาจัดกิจกรรม: จัดกิจกรรมในช่วงเช้าตรู่และเย็น หรือเลือกจัดในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เพื่อลดผลกระทบจากอากาศร้อน
ปรับสื่อและวิธีการเก็บข้อมูล: ใช้สื่อที่เข้าใจง่าย เช่น อินโฟกราฟิก ภาพประกอบขนาดใหญ่ และใช้วิธีการสัมภาษณ์กลุ่มย่อยแทนการเขียนตอบด้วยตนเองสำหรับผู้สูงอายุ
ขยายระยะเวลากิจกรรม: เพิ่มระยะเวลาการถอดบทเรียนเป็น 2 วัน หรือจัดกิจกรรมติดตามผล (Follow-up) ในภายหลัง เพื่อให้มีเวลาสำหรับการวางแผนขยายผลอย่างละเอียด
สร้างแกนนำรุ่นเยาว์: สนับสนุนให้เยาวชนและนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเป็นแกนนำในการขยายผลร่วมกับเกษตรกรรุ่นใหม่ เพื่อลดช่องว่างระหว่างวัยและเพิ่มความมั่นใจในการใช้เทคโนโลยี
พัฒนาแผนการตลาด: จัดอบรมเพิ่มเติมในหัวข้อการตลาดออนไลน์ การสร้างแบรนด์ และการขอรับรองมาตรฐานอินทรีย์ รวมถึงประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อหาแหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์
จัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชน: สนับสนุนให้เกิดการรวมกลุ่มของเกษตรกรเพื่อการผลิต การแปรรูป และการจัดจำหน่ายร่วมกัน ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มอำนาจต่อรองในตลาด