บ้านจารพัตเป็นชุมชนที่มีทุนทางวัฒนธรรมด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่มีคุณค่าและสะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน โดยเฉพาะการแสดงของกลุ่มสตรีที่สืบทอดจากบรรพบุรุษ แต่ปัจจุบันองค์ความรู้หลายด้านยังไม่ได้รับการรวบรวมและจัดเก็บอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้การถ่ายทอดองค์ความรู้สู่คนรุ่นใหม่มีข้อจำกัด ดังนั้น โครงการจึงดำเนินกิจกรรมสำรวจ รวบรวม และถอดองค์ความรู้ด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้าน พร้อมทั้งวิเคราะห์ศักยภาพของกลุ่มสตรีด้วยเครื่องมือ SWOT Analysis เพื่อนำข้อมูลมาใช้เป็นฐานในการจัดทำแผนพัฒนากลุ่มสตรีด้านศิลปะการแสดงและการขับเคลื่อนทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนอย่างยั่งยืน
1. วิธีดำเนินงาน
- ประชุมชี้แจงโครงการและสร้างความเข้าใจกับผู้นำชุมชน กลุ่มสตรี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- สำรวจข้อมูลพื้นฐานของกลุ่มสตรีและศิลปะการแสดงพื้นบ้าน
- สัมภาษณ์เชิงลึกปราชญ์ชาวบ้าน ศิลปินพื้นบ้าน และผู้นำชุมชน
- สนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
- สังเกตและบันทึกการแสดง การฝึกซ้อม เครื่องแต่งกาย และดนตรีพื้นบ้านเรือมตร๊ด
- ถอดองค์ความรู้และจัดหมวดหมู่ข้อมูล
- วิเคราะห์ข้อมูลด้วย SWOT Analysis
- จัดประชุมคืนข้อมูลและร่วมกันจัดทำแผนพัฒนากลุ่มสตรี
2. ผลการดำเนินงาน
- ได้ฐานข้อมูลกลุ่มสตรีบ้านจารพัต
- ได้ข้อมูลประวัติความเป็นมาของการแสดงพื้นบ้าน
- ได้ข้อมูลรูปแบบการแสดง เพลง ดนตรี เครื่องแต่งกาย อุปกรณ์ และโอกาสในการแสดง
- ได้ข้อมูลบุคคลต้นแบบและปราชญ์ชาวบ้านผู้สืบทอดองค์ความรู้
3. ผลการถอดองค์ความรู้
- สามารถจัดทำชุดองค์ความรู้ประกอบด้วย ประวัติความเป็นมา อัตลักษณ์การแสดง
ขั้นตอนการแสดง ดนตรีและเครื่องดนตรี เครื่องแต่งกาย คุณค่าทางวัฒนธรรม
แนวทางการถ่ายทอดสู่เยาวชน
4. ผลการวิเคราะห์ SWOT
- จุดแข็ง (Strengths)
มีปราชญ์ชาวบ้านและครูภูมิปัญญาที่มีความเชี่ยวชาญ
สมาชิกกลุ่มสตรีมีความสามัคคีและมีประสบการณ์การแสดง
มีทุนทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์การแสดงที่โดดเด่น
- จุดอ่อน (Weaknesses)
เยาวชนเข้าร่วมกิจกรรมค่อนข้างน้อย
ขาดการจัดเก็บองค์ความรู้อย่างเป็นระบบ
งบประมาณและอุปกรณ์การแสดงยังมีจำกัด
- โอกาส (Opportunities)
ได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยและหน่วยงานภาครัฐ
สามารถพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
ใช้สื่อดิจิทัลในการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์
- อุปสรรค (Threats)
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวิถีชีวิต
ความนิยมของวัฒนธรรมสมัยใหม่
การลดลงของผู้สืบทอดภูมิปัญญา
5. แผนพัฒนาที่ได้จากการวิเคราะห์ SWOT
จัดทำฐานข้อมูลและคลังองค์ความรู้ดิจิทัล
พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเยาวชนด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้าน
พัฒนาชุดการแสดงและสื่อประชาสัมพันธ์
สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย โรงเรียน และชุมชน
ส่งเสริมการแสดงในงานประเพณีและเทศกาลต่าง ๆ
พัฒนาศักยภาพผู้นำกลุ่มสตรีให้สามารถบริหารจัดการกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง
6. ผลผลิตของกิจกรรม
ชุดข้อมูลศิลปะการแสดงพื้นบ้านบ้านจารพัต จำนวน 1 ชุด
รายงานการถอดองค์ความรู้ จำนวน 1 เรื่อง
ผลการวิเคราะห์ SWOT จำนวน 1 ฉบับ
แผนพัฒนากลุ่มสตรีบนฐานทุนทางวัฒนธรรม จำนวน 1 แผน
ฐานข้อมูลบุคคลต้นแบบและเครือข่ายภูมิปัญญาท้องถิ่น
ปัญหาและอุปสรรค
การรวบรวมข้อมูลจากผู้สูงอายุใช้เวลาค่อนข้างมาก
แผนการดำเนินงานต่อไป
1. จัดทำสื่อดิจิทัลและฐานข้อมูลออนไลน์เพื่อการสืบค้นและการถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างต่อเนื่อง
2. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชนและสถานศึกษาในพื้นที่เพื่อสร้างผู้สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในระยะยาว