รายงานผลการดำเนินโครงการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ด้วยการยกระดับผลิตภัณฑ์สมุนไพรชุมชน (น้ำมันนวดสมุนไพรและยาดมสมุนไพร) จากทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและเสริมเศรษฐกิจฐานราก

สรุปกิจกรรม

โครงการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ด้วยการยกระดับผลิตภัณฑ์สมุนไพรชุมชน (น้ำมันนวดสมุนไพรและยาดมสมุนไพร) จากทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและเสริมเศรษฐกิจฐานราก

กิจกรรมที่ 1 เรื่อง อบรมเชิงปฏิบัติการการสกัดสมุนไพรแบบง่ายเพื่อผลิตน้ำมันนวดสมุนไพรจากวัตถุดิบในท้องถิ่น วันที่ 18 พฤษภาคม 2569 เวลา 08.00 - 16.30 น.

ณ หอประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลโคกยาง อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์

กิจกรรมที่ 2 เรื่อง อบรมเชิงปฏิบัติการการนำกากสมุนไพรจากกระบวนการผลิตน้ำมันนวดมาแปรรูป

เป็นผลิตภัณฑ์ยาดมสมุนไพร วันที่ 19 พฤษภาคม 2569 เวลา 08.00 - 16.30 น.

ณ หอประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลโคกยาง อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์)

กิจกรรมที่ 2 ปฏิบัติการ: การสกัดสมุนไพรและการผลิตน้ำมันนวดสมุนไพรจากวัตถุดิบในท้องถิ่น การกรอง การปรับกลิ่น และการบรรจุผลิตภัณฑ์ การคำนวณต้นทุน การเลือกบรรจุภัณฑ์ และแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างรายได้ ได้เชิญวิทยากรภายในจำนวน 6 ท่าน ดังนี้ 1. อ.ดร.วัจนารัตน์ ควรดี อาจารย์ประจำหลักสูตร ค.บ.คอมพิวเตอร์ 2. อ.ดร.เพิ่มยศ วงษ์บัวงาม และ ผศ.นภาพร แข่งขัน อาจารย์ประจำหลักสูตร ค.บ.วิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และได้เชิญวิทยากรซึ่งเป็นผู้ประกอบการด้านการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรในท้องถิ่น ซึ่งส่งเสริมให้มีการแปรรูปเป็นผลตภัณฑ์ชุมชน ดังนี้ นายพชรวัจส์ ชูฉัตรภัทรชีวัน (ประธานบริษัทอัปสรา คอสเมติก วิสาหกิจชุมชนเพื่อสังคม จำกัด) และ นางสาวปุณยารัญชน์ ภูมิรัชชานนท์ (รองกรรมการผู้จัดการบริษัทอัปสรา คอสเมติก วิสาหกิจชุมชนเพื่อสังคม จำกัด) นอกจากนั้นยังได้เชิญนวัตกรในชุมชน จำนวน 1 ท่าน คือ นางญาณิศา สมกล้า (สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเรารักโคกยาง) เพื่อเป็นนวัตกรต้นแบบของโครงการนี้

กิจกรรมนี้มุ่งเน้นการเพิ่มมูลค่าและใช้ประโยชน์จากกากสมุนไพรที่เหลือจากกระบวนการผลิตน้ำมันนวดสมุนไพร โดยเริ่มจากการฝึกปฏิบัติการเตรียมกากสมุนไพร การคัดแยก การลดความชื้น และการเตรียมวัตถุดิบให้เหมาะสมสำหรับการนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ยาดมสมุนไพร ซึ่งเป็นการส่งเสริมแนวคิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและลดของเสียจากกระบวนการผลิต

ผู้เข้าร่วมได้ลงมือปฏิบัติการแปรรูปกากสมุนไพรเป็นส่วนผสมยาดมสมุนไพร เรียนรู้การคัดเลือกและผสมสูตรสมุนไพร การเติมสารแต่งกลิ่นที่เหมาะสม การควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ และการบรรจุยาดมให้มีความสะดวกต่อการใช้งานและการจัดจำหน่าย นอกจากนี้ยังได้รับความรู้เกี่ยวกับการออกแบบบรรจุภัณฑ์ การสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ การพัฒนาฉลากและตราสินค้า รวมถึงแนวทางการเพิ่มมูลค่าและสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อให้สามารถแข่งขันในตลาดได้

ผลจากกิจกรรมทำให้ผู้เข้าร่วมมีความรู้และทักษะในการนำวัสดุเหลือใช้จากสมุนไพรมาใช้ประโยชน์อย่างสร้างสรรค์ สามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาดมสมุนไพรที่มีคุณภาพ เพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบในท้องถิ่น ลดต้นทุนการผลิต และสร้างโอกาสในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ที่สร้างรายได้ให้แก่ชุมชนได้อย่างยั่งยืน

ภายหลังการพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาดมสมุนไพร ผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อสนับสนุนการตลาดและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ โดยได้ทดลองใช้ AI ในการออกแบบสื่อประชาสัมพันธ์ การสร้างเนื้อหาสำหรับการขายออนไลน์ การเขียนข้อความโฆษณา การออกแบบฉลากและบรรจุภัณฑ์ รวมถึงการสร้างภาพผลิตภัณฑ์สำหรับเผยแพร่ผ่านสื่อสังคมออนไลน์

นอกจากนี้ ผู้เข้าอบรมยังได้ทดลองวางแผนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ผ่านช่องทางออนไลน์ โดยใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยวิเคราะห์กลุ่มลูกค้า กำหนดจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ และสร้างแนวทางการสื่อสารทางการตลาดที่เหมาะสม ส่งผลให้ผู้เข้าร่วมมีความรู้และทักษะในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ร่วมกับภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่น สามารถเพิ่มโอกาสทางการตลาด ขยายช่องทางการจำหน่าย และยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนให้สามารถแข่งขันในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

1. ผู้เข้าอบรมสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยสร้างสื่อการตลาดและส่งเสริมการขายได้

2. เกิดต้นแบบสื่อประชาสัมพันธ์และช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สมุนไพรในรูปแบบออนไลน์

3. ผู้เข้าอบรมมีแนวคิดในการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างแบรนด์สินค้าชุมชนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล

4. เพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้และยกระดับผลิตภัณฑ์สมุนไพรสู่ตลาดที่กว้างขึ้นทั้งในระดับชุมชนและระดับเชิงพาณิชย์

ปัญหาและอุปสรรค

การดำเนินโครงการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ด้วยการยกระดับผลิตภัณฑ์สมุนไพรชุมชน (น้ำมันนวดสมุนไพรและยาดมสมุนไพร) จากทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและเสริมเศรษฐกิจฐานราก สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามแผนที่กำหนดและได้รับความร่วมมือจากชุมชนเป็นอย่างดี อย่างไรก็ตาม ยังพบปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงาน ดังนี้

1. วัตถุดิบสมุนไพรบางชนิดมีปริมาณไม่เพียงพอและมีความผันผวนตามฤดูกาล ส่งผลให้การผลิตผลิตภัณฑ์มีข้อจำกัดด้านความต่อเนื่องและคุณภาพของวัตถุดิบ

2. ผู้ประกอบการและสมาชิกชุมชนบางส่วนยังขาดองค์ความรู้ด้านการพัฒนาสูตร การควบคุมคุณภาพ การผลิตตามหลักสุขลักษณะที่ดี และมาตรฐานผลิตภัณฑ์สมุนไพร ทำให้ต้องใช้เวลาในการฝึกอบรมและให้คำปรึกษาเพิ่มเติม

3. เครื่องมือและอุปกรณ์สำหรับการแปรรูป บรรจุ และทดสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์ยังมีข้อจำกัด ส่งผลให้การผลิตยังไม่สามารถรองรับการขยายกำลังการผลิตในเชิงพาณิชย์ได้

4. การออกแบบบรรจุภัณฑ์ การสร้างตราสินค้า และการพัฒนาฉลากผลิตภัณฑ์ยังไม่ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดในวงกว้าง ทำให้ความสามารถในการแข่งขันของผลิตภัณฑ์ยังมีข้อจำกัด

5. ผู้ประกอบการยังมีข้อจำกัดด้านการตลาดออนไลน์ การประชาสัมพันธ์ และการเข้าถึงช่องทางการจำหน่ายที่หลากหลาย ส่งผลให้การขยายฐานลูกค้าและการเพิ่มยอดขายยังไม่เป็นไปตามศักยภาพ

6. การขอรับรองมาตรฐานและการดำเนินการตามข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การจดแจ้งผลิตภัณฑ์และการขอรับรองมาตรฐานต่าง ๆ ต้องใช้ระยะเวลาและงบประมาณเพิ่มเติม

7. ระยะเวลาการดำเนินโครงการค่อนข้างจำกัด ทำให้การติดตามผลการนำองค์ความรู้ไปใช้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง และการประเมินผลกระทบด้านรายได้ของชุมชนในระยะยาวยังดำเนินการได้ไม่เต็มศักยภาพ

แผนการดำเนินงานต่อไป

1.ส่งเสริมการปลูกและบริหารจัดการแหล่งวัตถุดิบสมุนไพรในชุมชนอย่างเป็นระบบ เพื่อให้มีวัตถุดิบที่เพียงพอ มีคุณภาพ และสามารถใช้ในการผลิตได้อย่างต่อเนื่องตลอดปี

2.พัฒนาศักยภาพของผู้ประกอบการและสมาชิกชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการพัฒนาสูตร การควบคุมคุณภาพ การผลิตตามหลักสุขลักษณะที่ดี (GHP) และการขอรับรองมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อยกระดับคุณภาพและความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์

3.สนับสนุนการจัดหาเครื่องมือและอุปกรณ์ที่เหมาะสมสำหรับการแปรรูป การบรรจุ และการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์ รวมทั้งสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ มหาวิทยาลัย และภาคเอกชนในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรม

4.พัฒนาบรรจุภัณฑ์ ตราสินค้า และอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ให้มีความทันสมัย สวยงาม และสะท้อนเอกลักษณ์ของชุมชน พร้อมทั้งออกแบบฉลากให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของกฎหมาย เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค

5.ส่งเสริมการตลาดทั้งในรูปแบบออฟไลน์และออนไลน์ โดยพัฒนาทักษะด้านการตลาดดิจิทัล การสร้างสื่อประชาสัมพันธ์ การจำหน่ายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ และการเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์เข้าสู่เครือข่ายตลาดชุมชน งานแสดงสินค้า และตลาดสุขภาพ

6.สนับสนุนการดำเนินการขอรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์และการจดแจ้งผลิตภัณฑ์กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเพิ่มโอกาสในการขยายตลาดและสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค